Mogelijke hersenschudding? Altijd artsencontrole!

2020-09-14
Lights

PERSMEDEDELING
Gent/Westerlo, 14/9/2020

Mogelijke hersenschudding? Altijd artsencontrole!

“Alle mensen in de buurt van een renner, vooral alle artsen en paramedische assistenten, moeten op hun hoede zijn als een renner symptomen van een hersenschudding vertoont. (…) Elke renner met een vermoedelijke hersenschudding moet onmiddellijk uit de koers of training worden gehaald en dringend medische controle ondergaan.”

Dat is een citaat uit de regels van de internationale wielerorganisatie UCI (hoofdstuk 13, medische regels, §5 ‘Hersenschudding en hervatting van competitie’).[1] De wielersport heeft dus heldere regels in verband met hersenschudding, maar ze worden niet altijd gevolgd. De vereniging voor Sport en Keuringsartsen en Gezond Sporten Vlaanderen hebben gewacht om te reageren op het incident met Bardet in de Tour, want dat is gevaarlijk als je niet alle details kent, maar intussen is het tijd voor een krachtige oproep.

 

De feiten

Meteen nadat Romain Bardet viel in de Ronde van Frankrijk, vertoonde hij symptomen die op hersenschudding kunnen wijzen. Dr. Tom Teulingkx, sportarts en voorzitter van SKA: “Romain was blijkens de tv-beelden versuft en kon zijn evenwicht niet bewaren, zelfs niet zittend, want hij leunde tegen het been van een politieman. Toen de renner overeind wou komen, viel hij opnieuw. Als je dat ziet bij een sporter, met name na een klap op het hoofd, dan moet je rekening houden met een hersenschudding en op een arts wachten.” Dat is niet gebeurd. Bardet werd door omstanders op de been en de fiets geholpen en reed de rit alsnog uit. Na afloop had hij naar eigen zeggen nog steeds last van hoofdpijn en misselijkheid, en werd hij naar het ziekenhuis gebracht. Uit een MRI-scan bleek dat hij naast een hersenschudding ook een hersenbloeding had. Die was beperkt, anders had het incident nog erger kunnen aflopen.

 

Wie is in de fout gegaan?

Alleszins niet Romain Bardet zelf. Natuurlijk willen veel competitiesporters na een val doorgaan, al helemaal als je een favoriet bent in de meest prestigieuze wielerwedstrijd ter wereld. Maar na een klap op het hoofd kán een sporter zijn eigen fitheid niet inschatten, juist vanwege het risico op een verstoord denkvermogen.

De toeschouwers dan? Van hen mag je niet verwachten dat zij de symptomen van hersenschudding kennen. De mensen die Romain weer op de fiets hebben geholpen, deden dat allicht met goede bedoelingen, en in de hitte van de strijd. Toch zou het voor de burgerzin van wielerfans pleiten, mochten zij — gelet op de vele valpartijen — toch enige notie hebben van de risico’s in hun sport en hoe je daar als getuige mee omgaat.

De andere, ongehavende renners in de buurt dragen al wat meer verantwoordelijkheid. Deelnemers vallen onder de UCI-reglementering en horen paragraaf 5 van de medische regels te kennen. Minstens drie of vier renners die gestopt zijn, zien hoe Romain zwijmelt, opnieuw valt en vervolgens door twee niet-renners op de fiets wordt gehesen en terug in de race geduwd. Minstens één collega had daar tegenin moeten gaan. Misschien is er verbaal protest geweest — we horen niet of deze renners iets zeggen en, zo ja, wat  — maar ingrijpen deden ze niet.

Nog meer vragen hebben we over ASO, de organisator van de Tour, die allicht beter had kunnen doen qua naleving van het UCI-reglement. ASO zou erop moeten toezien dat renners na een zware val snel een medische controle kunnen krijgen door een arts in een volgwagen kort achter het peloton ter beschikking te houden. Stewards en andere koersmedewerkers moeten EHBO kunnen verlenen. Dat houdt in dat ze oog hebben voor een medische noodsituatie, symptomen van een mogelijke hersenschudding bijvoorbeeld, en dat ze die situatie kunnen stabiliseren tot een arts arriveert.

Oproep

Dr. Frank Pauwels, voorzitter van Gezond Sporten Vlaanderen: “Wielrennen is niet de enige sport waarin het risico op hersentrauma’s nog onderschat wordt, vooral als het hoofd niet bloedt. Ook in het voetbal wordt het in zo’n situatie nog vaak aan de sporter zelf overgelaten om te beoordelen of alles weer oké is, als er geen camera of arts in de buurt is.” Maar zoals reeds gesteld mogen trainers, verzorgers, scheidsrechters of supporters zich niet op het oordeel van het slachtoffer baseren doordat een verstoord beoordelingsvermogen juist een mogelijk symptoom van een hersenschudding is.

 

SKA en GSV roepen alle sporters, sportorganisaties en sportieve medewerkers op om er in geval van een mogelijke hersenschudding voor te zorgen dat het slachtoffer zo snel mogelijk wordt onderzocht door een arts alvorens de sporter de strijd of de training eventueel mag hervatten. Het is goed dat steeds meer sporten daar regels voor hebben. De volgende stap is dat die nooit dode letter blijven, in geen enkele sport.

 

Voor informatie of interviews: marc.geenen@sportartsen.be 0468 230422

 

[1] https://www.uci.org/docs/default-source/rules-and-regulations/part-xiii--medical-rules.pdf

 

download: afbeelding (247KB)

Bijlage: hersenschudding in de sport

Bij een hersenschudding worden de hersenen letterlijk door elkaar geschud: eerst botsen ze tegen de binnenwand van de schedelpan aan de kant van de klap – dat is de wet van de traagheid, doordat het brein in hersenvocht “drijft” – en daarna tegen de schedelwand aan de tegenovergestelde kant. De eerste smak is de ‘coup’ en de tweede de ‘contrecoup’. Dat verklaart waarom sporters na een slag of botsing soms pijn hebben aan de andere kant dan die van de klap. Als een bewegend voorwerp een min of meer stabiel hoofd treft – een hockeybal die tegen het hoofd van een speler vliegt bijvoorbeeld – zien we vooral coupletsels, aan de kant van de klap dus. Als het hoofd zelf tegen een stilstaand voorwerp smakt, een voetballer die tegen de reclameborden botst of een wielrenner die op het asfalt smakt, dan komen contrecoupletsels vaker voor. In de sport gaat het dikwijls om een combinatie van beide.

 

Voetbal, hockey, paardrijden, wielrennen, rugby, (ijs)hockey en vechtsporten zijn activiteiten waarbij een hersenschudding vaak voorkomt. Als een sporter na een val of botsing misselijk, suf, verward, duizelig of overgevoelig voor licht wordt, dan kan dat wijzen op een hersenschudding. Verstoorde concentratie kan ook een symptoom zijn, net als oriëntatie- of geheugenproblemen. In geval van een mogelijke hersenschudding: stop de sportactiviteit meteen en zorg dat een arts de sporter kan onderzoeken om na te gaan of er sprake is van hersenschudding. Als die controle niet plaatsvindt, de sporter doorgaat en vervolgens een tweede hersenschudding zou oplopen — wat goed kan, vanwege verstoorde concentratie en motoriek — dan  kan dat levensgevaarlijk zijn!

 

De eerste 24 uur na een incident moet het slachtoffer in de gaten worden gehouden. Maak hem of haar ’s nachts af en toe wakker maken om te checken of alles in orde is. Let ook op late alarmsignalen, die soms pas uren na het incident opduiken, zoals hevige hoofdpijn, braken of verwardheid. Mogelijk is er dan sprake van een langzame hersenbloeding, die soms te laat wordt opgemerkt.

bron: ‘Sportouders’, van Tom Teulingkx en Marc Geenen (Van Halewyck, 2018)

 

Vragen of opmerkingen?

Contacteer ons Privacy Cookies Gebruiksvoorwaarden