De relatie coach-atleet kan een rol spelen bij het ontwikkelen van eetstoornissen bij sporters

Ria Vanderstraeten

De relatie coach-atleet is een heel belangrijke om sportieve successen te behalen maar heeft ook heel veel impact op het welbevinden van de atleet.

Lights

De relatie coach-atleet is een heel belangrijke om sportieve successen te behalen maar heeft ook heel veel impact op het welbevinden van de atleet. Hoe jonger de atleet, hoe groter de impact omdat kinderen en jongeren opkijken naar hun coach.
 

Als relaties tussen coach en atleten worden gekenmerkt door veel conflicten en weinig steun, zijn die relaties indirect gerelateerd aan een verhoogde eetpsychopathologie, wat leidt tot een laag zelfbeeld, meer zelfkritisch perfectionisme en depressie. Zo zijn bijvoorbeeld voor een judoka de belangrijkste stressfactoren in hun relatie met de coach de bezorgdheid over de kritiek van de coach na het gevecht en de angst voor individuele conflicten met de coach (Han, 1996). 

 

Hoewel coaches geen eetstoornissen veroorzaken, kunnen ze er wel een rol in spelen. In een onderzoek uit 2013 werd de eetpsychopathologie van atleten voorspeld door waargenomen niveaus van interpersoonlijk conflict met de coach, wat suggereert dat een conflict binnen de relatie tussen coach en atleet een potentiële risicofactor is voor eetstoornissen bij atleten. Ander onderzoek suggereert dat atleten door coaches vaak druk voelen over het onderwerp lichaamsgewicht. Druk die het risico op restrictief diëten, het gebruik van gezondheid ondermijnende  gewichtsverliesmethoden en ongestructureerd eten onder atleten vergroot (Thompson & Trättner-Sherman, 2015). 

 

Trainers moeten begrijpen dat eetstoornissen geen keuzes zijn; het zijn ernstige aandoeningen die worden aangedreven door sterke interne en externe krachten, die meestal buiten het bewustzijn van de persoon zijn. Ze worden vooral gekenmerkt door controleverlies. Het zijn NIET alleen eetstoornissen; het zijn emotionele stoornissen die zich manifesteren in een verscheidenheid aan eet- en gewichtgerelateerde symptomen.  Ongezonde lichaamsbeweging (meer trainen dan nodig) maakt meestal deel uit van een eetstoornis. Eetstoornissen zijn moeilijk te overwinnen, zelfs niet bij tijdige en effectieve behandeling. Behandeling behelst niet alleen het veranderen van de manier waarop de sporter eet, maar omvat ook het veranderen van veel ander gedrag.  
Nog belangrijker en moeilijker is dat de atleet moet veranderen hoe hij/zij denkt en zijn/haar emotionele leven beheert zonder de toevlucht te nemen tot excessen die verband houden met eten, voeding of gewicht. Hierdoor zal niet iedereen beter worden. Personen met eetstoornissen zijn niet zwak; integendeel, ze zijn meestal mentaal sterker dan de meeste mensen. Coaches, atleten en ouders kunnen daarom moeilijk geloven dat atleten een ernstige eetstoornis hebben als hun sportprestaties goed zijn, en vaak presteren ze vroeg in het proces goed. Onderzoek toont aan dat trainers enkel blijken te reageren op een afname van de prestaties als een mogelijke indicator, maar minder geneigd waren in te grijpen als de prestaties goed waren. Als sportprestaties goed zijn en de sporter heeft geen merkbaar ondergewicht, dan zijn coaches waarschijnlijk minder geneigd om een ​​eetprobleem te identificeren. Ook mogelijke symptomen van eetstoornissen (d.w.z. amenorroe) kunnen dan als 'normaal' worden aanzien terwijl er dan eigenlijk een alarmbel moet afgaan (Thompson & Trättner-Sherman, 2010).

 

Volgende factoren beïnvloeden eetstoornissen bij gewichtsklasse sporters:

 

Positief

Negatief

sterke positieve ondersteunende coach-atleet relatie

slechte coach-atleet relatie

inzicht van de coach op eigen impact op de ontwikkeling van eetstoornissen bij atleet

gewichtsklasseregels

coach die constructieve hulp krijgt bij het identificeren van eetstoornissen

‘fat talk’

multidisciplinaire samenwerking met sportdiëtist

onrealistische gewichtsklasse

ondersteunende club/federatie

onrealistische hoge prestatie-eisen

 

Uit literatuur en onderzoek blijkt dat het ecologische model van gedragsverandering (Green & Kreuter 2005) in dit geval juist is: de omgeving heeft een grote invloed op de incidentie van eetstoornissen, waarbij de relatie coach-atleet een rol speelt. Doch de zelfbeschikkingstheorie en aanverwant onderzoek laten zien dat we dit positief kunnen beïnvloeden (Verstuyft, Vansteenkiste, & Soenens, 2013). 

 

Eigen onderzoek waarbij judocoaches hun standpunt over coachen, presteren en eetstoornissen bij judo toelichten, gebeurde door een zelf ingevulde e-vragenlijst. De resultaten hebben een schat aan nieuwe kennis gecreëerd en inzicht in dit onderwerp ontwikkeld. Op basis van die inzichten werden marketingcampagnes en andere interventies aanbevolen gericht op de trainers om hen ervan bewust te maken dat het focussen op hun coaching stijl resulteert in een goede coach-atleet relatie, meer medailles en minder blessures en eetstoornissen. Wie meer info wil over mijn social marketing eindwerk, mag mij steeds contacteren ria.vanderstraeten@sportsnutritionconsultancy.be.

 

 

Ria Vanderstraeten
Sportdiëtiste  


 

Referenties artikel

 

  • Beals K. (2004) Disordered Eating among Athletes. A Comprehensive Guide for Health Professionals. Champaign: Human Kinetics.
  • Boone, L., Vandeputte, A., & Claes, L. (2013). Eating disorders in sport: what can you do as coach? VTS.
  • de Bruin, A. P., Gal, J., Witlox, L., Petter, J., Sommen, E., Vermeulen, D., et al. (2014). Gewicht maken in wedstrijdjudo - Een onderzoek naar omvang, aard, motieven en effecten van gewicht maken op de gezondheid en prestaties van wedstrijdjudoka's. Amsterdam.
  • Delrue, J., Reynders, B., Aelterman, N., Vande Broek, G., & Vansteenkiste, M. (2017). Towards a fine-grained understanding of need-supportive and need-thwarting coaching. Manuscript in preparation
  • De Muynck, G. (2014). Welke invloed heeft aard en stijl van feedback op zelfspraak, taakbeleving en prestaties bij tennisspelers? Masterproef neergelegd tot het behalen van de graad master in de psychologie, afstudeerrichting Klinische Psychologie.
  • Green L, Kreuter M (2005) Health program planning. An educational and ecological approach. 4th edition. New York, NY: McGrawhill.
  • Han, M. W. (1996). Psychological profiles of Korean elite judoists. American Journal of Sports Medicine , 4, S67-S71.
  • Petterson, S., Pipping Ekström, M., & Berg, C. M. (2013). Practices of weight regulation among elite athletes in combat sports: a matter of mental advantage? Journal of atletic training , 48 (1), 99-108.
  • Rayner & Lang (2012) Ecological Public Health. London: Earthscan Routledge.
  • Ryan J. (1995) Little Girls in Pretty Boxes. The making and breaking of elite gymnasts and figure skaters. New York: Doubleday Dell Publishing Group.
  • Sundgot-Borgen J, e. a. (2013). How to Minimise the Health Risks to Athletes who Compete in Weight Sensitive Sports Review and Position Statement on Behalf of the Ad Hoc Research Working Group on Body Composition Health and Performance, Under the Auspices of the IOC Medical Commission. British Journal of Sports Medicine , 1012-1022.
  • Thompson, R., & Trättner-Sherman. (2015). Eating disorders in sport. Ghent.
  • Thompson, R., & Trättner-Sherman, R. (2010). Eating Disorders in Sport. New York: Routledge.
  • Vanderstraeten, R. (2017) Using a social marketing approach that focuses on the judo coaches to tackle eating disorders among judokas. Project Report Post Graduate Social Marketing, University of Brighton.
  • Van Hoye, A., Sarrazin, P., & Heuze, J. (2014). Coaches' perceptions of French sports clubs: Health promotion activities, aims and coach motivation. Health Education Journal .
  • Verstuyft, J., Vansteenkiste, M., & Soenens, B. (2013). Daily ups-and-downs binge eating symptoms: The role of need satisfaction, self-control and emotional eating style. Journal of Social and Clinical Psychology , 32, 335-361.

 

Contacteer ons Privacy Cookies Gebruiksvoorwaarden